Afyonkarahisar’ın Gönüllerde Yaşayan Türküsünün Kökenine Yolculuk
Yıllardır dillerden düşmeyen ve birçok kişinin ezbere bildiği ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki acı dolu aşk hikayesi, teknolojihaberim.com.tr‘nin titiz çalışmalarıyla gün yüzüne çıkarıldı. Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü sakinleri arasında yaşanmış gerçek bir sevda öyküsünün, bir türkünün doğuşuna nasıl ilham verdiği araştırıldı.
TÜBİTAK Projesiyle Tarihe Işık Tutuldu
Türk Dili ve Edebiyatı alanında gerçekleştirilen bu önemli araştırma, TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde hayata geçirildi. Tarih öğretmeni Faruk Karakuş’un danışmanlığında, 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından hazırlanan ‘Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği’ adlı proje, türkünün kökenini ve ilk sözlerini birinci elden kaynaklarla gün ışığına taşıdı.
Halk Kültüründe Değişim ve Dönüşümün İzleri
Bu kapsamlı çalışma, halk kültürünün en önemli taşıyıcılarından olan türkülerin zaman içinde nasıl bir değişim ve dönüşüm geçirdiğini gözler önüne seriyor. ‘Al Fadimem’ türküsünün kahramanları olan Fadime Bostan ve Efe Kadir ile aynı dönemde yaşamış akrabaları ve komşularıyla yapılan derinlemesine görüşmeler, araştırmanın temelini oluşturdu. Bu tanıklıklar, türkünün orijinal sözlerinin ve hikayesinin ilk kez bu kadar net bir şekilde ortaya konulmasını sağladı.
Gerçek Bir Aşkın Türküye Yansıyan Hüzünlü Öyküsü
Yapılan görüşmeler sonucunda, türkünün kahramanları arasındaki ilişkinin oldukça dokunaklı olduğu anlaşıldı. Efe Kadir’in yetim ve yoksul olması nedeniyle Fadime ile evlenmek için gerekli maddi imkanlara sahip olamaması, onu Fadime’yi kaçırma kararı almaya itmiş. Fadime’nin de gönüllü olarak bu kaçışa ortak olmasıyla başlayan hikaye, dönemin koşullarının getirdiği zorluklarla dolu. Fadime’nin resmi kayıtlarda yaşı küçük gösterilse de aslında daha büyük olması ve ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir’in hapse girmesi, ikilinin yollarının ayrılmasına neden olmuş. Fadime, ailesi tarafından başka biriyle evlendirilmiş.
Efe Kadir’in Sesinden, Yüreklerden Dökülen Sözler
Bu ayrılığın acısı, Efe Kadir’in hapishanede yaktığı türkülerle dile gelmiş. İşte ‘Al Fadimem’ de bu acı dolu duyguların bir yansıması olarak ortaya çıkmış. Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri ise Efe Kadir’in kendi sesinden kaydedilmiş bir kasetin bulunması oldu. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin talebi üzerine kaydedilen bu nadide ses kaydı, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat okuduğunu ortaya koyuyor. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireyleri tarafından özenle saklanan bu kayıt, Al Fadimem türküsünün ilk ve en doğru sözlerine ulaşmada paha biçilmez bir kaynak niteliği taşıyor.
Kuşaktan Kuşağa Aktarılan Türküdeki Değişimler Gözler Önüne Serildi
Saha çalışmaları kapsamında derlenen bilgiler ve bulunan ses kaydı sayesinde, günümüzde bilinen sözlerden farklı olarak türkünün daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtaları da gün yüzüne çıkarıldı. Bu sayede, ‘Al Fadimem’ türküsünün nesilden nesile aktarılırken geçirdiği sözsel ve anlamsal değişimler, somut verilerle belgelenmiş oldu. teknolojihaberim.com.tr olarak, bu önemli kültürel mirasın izini sürmeye ve gerçek hikayelerini okuyucularımızla buluşturmaya devam edeceğiz.
